Nợ công Mỹ vượt 100% GDP, chạm mức cao nhất trong năm

Nợ công Mỹ đã vượt ngưỡng 100% GDP trong năm tài khóa 2026, đánh dấu lần đầu tiên tỷ lệ này trở lại mức ba chữ số kể từ năm 1946. Diễn biến trên làm dấy lên những lo ngại về tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài và áp lực trả lãi ngày càng lớn đối với Chính phủ Mỹ. 

Trong bài viết dưới đây, Tygiamoingay sẽ cập nhật những số liệu đáng chú ý và phân tích các yếu tố khiến gánh nặng nợ công của nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng.

>>> Xem thêm tại: GDP Là Gì? Kiến Thức Cơ Bản Bạn Cần Biết

Theo số liệu được công bố, nợ liên bang Mỹ do công chúng nắm giữ đạt 32,2 nghìn tỷ USD vào ngày 30/9/2026, thời điểm kết thúc năm tài khóa của Chính phủ Mỹ.

Dựa trên dữ liệu GDP quý III/2026 được công bố ngày 29/10, tỷ lệ nợ công so với GDP của Mỹ đạt khoảng 100,03%. Đây là lần đầu tiên chỉ số này vượt ngưỡng 100% vào cuối một năm tài khóa kể từ năm 1946.

So với mức 99,4% ghi nhận vào cuối năm tài khóa 2025, tỷ lệ nợ công tiếp tục tăng. Tuy nhiên, kết quả thực tế vẫn thấp hơn mức dự báo 100,6% mà Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đưa ra vào tháng 2/2026.

Với tốc độ gia tăng hiện nay, nợ công Mỹ đang tiến gần đến mức đỉnh lịch sử 106% GDP được thiết lập vào năm 1946. Thời điểm đó, Chính phủ Mỹ phải huy động nguồn vốn khổng lồ để tài trợ cho các hoạt động quân sự trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Đáng chú ý, trong năm tài khóa vừa kết thúc, ngân sách liên bang Mỹ ghi nhận mức thâm hụt gần 2 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 6,2% GDP. Điều này cho thấy áp lực cân đối thu chi vẫn là một trong những thách thức lớn đối với Washington.

Vì sao tỷ lệ nợ công Mỹ tiếp tục gia tăng?

Tỷ lệ nợ công trên GDP thường được sử dụng để đánh giá quy mô nghĩa vụ nợ của một quốc gia so với năng lực tạo ra sản lượng kinh tế. Đối với Mỹ, chỉ số này được xác định dựa trên dư nợ tại thời điểm kết thúc năm tài khóa và tổng GDP của bốn quý tương ứng.

Mặc dù kinh tế Mỹ ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực trong quý III/2026, quy mô vay nợ của Chính phủ liên bang cũng tiếp tục mở rộng. Vì vậy, tăng trưởng kinh tế chưa đủ để kéo giảm tỷ lệ nợ công so với GDP.

Một điểm cần phân biệt là tổng nợ liên bang Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD, trong khi khoản nợ do công chúng nắm giữ đạt 32,2 nghìn tỷ USD.

Sự chênh lệch này xuất phát từ cách xác định phạm vi nợ. Tổng nợ liên bang bao gồm cả các khoản Chính phủ vay từ những quỹ và cơ quan thuộc hệ thống liên bang, chẳng hạn như trái phiếu Kho bạc được nắm giữ trong quỹ tín thác An sinh Xã hội.

Trong khi đó, nợ do công chúng nắm giữ không bao gồm các khoản nợ nội bộ nói trên. Đây cũng là thước đo thường được các nhà kinh tế sử dụng khi phân tích gánh nặng vay nợ và khả năng duy trì ổn định tài khóa của Mỹ.

Tuy nhiên, tỷ lệ 100,03% hiện được tính toán từ dữ liệu GDP sơ bộ. Những đợt điều chỉnh GDP quý III/2026 hoặc thay đổi trong cơ cấu phát hành nợ có thể khiến con số cuối cùng biến động.

Từ thặng dư ngân sách đến gánh nặng nợ công kéo dài

Theo Wall Street Journal, tỷ lệ nợ công và thâm hụt ngân sách hiện nay phản ánh sự thay đổi đáng kể trong tình hình tài chính của Chính phủ Mỹ so với giai đoạn đầu thế kỷ XXI.

Vào cuối những năm 1990, kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh, tạo điều kiện thuận lợi để Chính phủ liên bang cải thiện nguồn thu ngân sách. Các biện pháp kiểm soát chi tiêu cùng nguồn thu thuế từ lợi nhuận đầu tư trong thời kỳ bùng nổ công nghệ dot-com đã góp phần đưa ngân sách liên bang vào trạng thái thặng dư.

Đến năm 2000, tỷ lệ nợ công Mỹ chỉ ở mức 33,7% GDP và tiếp tục có xu hướng giảm.

Đầu năm 2001, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khi đó là Alan Greenspan thậm chí từng đề cập đến những hệ quả kinh tế và thị trường có thể phát sinh nếu Chính phủ Mỹ thanh toán hết nợ công.

Tuy nhiên, triển vọng này nhanh chóng thay đổi khi Washington liên tiếp triển khai các chính sách cắt giảm thuế và mở rộng chi tiêu.

Những biến cố lớn như vụ khủng bố ngày 11/9/2001, khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008–2009 và đại dịch Covid-19 năm 2020 đã khiến nhu cầu vay nợ của Chính phủ tăng mạnh.

Bên cạnh các khoản chi ứng phó khủng hoảng, tình trạng già hóa dân số cũng tạo thêm sức ép đối với ngân sách liên bang. Chi phí dành cho chương trình An sinh Xã hội (Social Security) và bảo hiểm y tế Medicare ngày càng gia tăng, khiến việc kiểm soát chi tiêu công trở nên khó khăn hơn.

Chi phí lãi vay và an sinh xã hội gây áp lực lên ngân sách Mỹ

Triển vọng tài khóa dài hạn của Mỹ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt khi nghĩa vụ trả lãi nợ và chi phí dành cho các chương trình phúc lợi ngày càng lớn.

Theo các dự báo được đề cập, quỹ An sinh Xã hội có nguy cơ không còn đủ dự trữ để chi trả đầy đủ quyền lợi theo lịch trình hiện hành vào năm 2032. Nếu Quốc hội Mỹ không đưa ra biện pháp điều chỉnh, mức phúc lợi có thể phải tự động cắt giảm theo quy định.

Cùng với đó, chi phí lãi vay đang trở thành một trong những khoản chi gây áp lực lớn nhất đối với ngân sách liên bang.

>>> Xem thêm tại: Đô la Mỹ (USD) là gì? Vì sao đô la Mỹ ảnh hưởng đến toàn cầu

Theo CBO, chi phí lãi vay ròng của Chính phủ Mỹ được dự báo sẽ tăng thêm hơn 1 điểm phần trăm GDP trong vòng 10 năm tới. Đây là khoản chi khó cắt giảm trong ngắn hạn do phụ thuộc vào dư nợ hiện hữu, nhu cầu vay mới và mặt bằng lãi suất trên thị trường.

Đáng chú ý, các dự báo trước đó được xây dựng trên giả định lãi suất thấp hơn đáng kể so với mức thực tế được đề cập trong báo cáo.

CBO ước tính rằng nếu lãi suất vay của Chính phủ Mỹ cao hơn giả định cơ sở 0,1 điểm phần trăm, tổng chi phí lãi vay trong một thập kỷ có thể tăng thêm khoảng 379 tỷ USD.

Điều này cho thấy ngay cả những biến động tương đối nhỏ của lãi suất cũng có thể tạo ra tác động đáng kể đến ngân sách khi quy mô nợ công đã ở mức rất lớn.

Kết luận

Việc nợ công Mỹ vượt 100% GDP trong năm tài khóa 2026 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý đối với tình hình tài chính của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Dù tỷ lệ thực tế thấp hơn dự báo trước đó của CBO, xu hướng nợ công gia tăng cùng thâm hụt ngân sách kéo dài vẫn đặt ra nhiều thách thức cho Chính phủ Mỹ.

Hãy tiếp tục theo dõi Tygiamoingay để cập nhật các thông tin mới nhất về kinh tế Mỹ, chính sách Fed và những biến động đáng chú ý trên thị trường tài chính quốc tế.